Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) Nedir?
Avrupa Birliği (AB), üyeliğe hazırlanan ülkelere reform süreçlerini desteklemek amacıyla mali yardım sağlamaktadır. Bu destek, ülkelerin siyasi, kurumsal, sosyal ve ekonomik alanlarda AB standartlarına uyumuna katkı sunmaktadır. Farklı programlar aracılığıyla yürütülen yardımlar, 2007 yılında Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA) adı altında tek bir çatıya toplanmıştır.
IPA, aday ve potansiyel aday ülkelerin AB müktesebatına uyumunu ve kurumsal kapasitelerinin güçlendirilmesini destekleyen temel mali ve teknik araçtır.
IPA neyi amaçlar?
- Ülkelerin mevzuatını AB mevzuatıyla uyumlu hale getirmeyi
- Kamu kurumlarının bu süreci yürütebilme kapasitesini artırmayı
- Reformların etkin şekilde uygulanmasını sağlamayı
- Üyelikle birlikte doğacak hak ve sorumluluklara hazırlık yapılmasını
IPA Nasıl Uygulanır?
IPA kapsamında desteklenecek alanlar, Avrupa Birliği’nin politika ve stratejileri doğrultusunda her 7 yıllık bütçe döneminin başında belirlenmektedir. Ülke programları ve projeler, AB makamlarıyla yürütülen istişareler sonucunda hazırlanmakta ve belirlenen hedeflerle uyumlu şekilde planlanmaktadır.
Her bütçe dönemi için uygulama kuralları ayrıca düzenlenmekte; AB’nin yasal çerçevesi ve Türkiye ile imzalanan anlaşmalar doğrultusunda esaslar netleştirilmektedir. Sürecin yürütülmesi amacıyla Türkiye’de 10’dan fazla kurum bünyesinde IPA’ya özel birimler oluşturulmuştur.
Türkiye’de IPA finansmanı doğrudan ve dolaylı yönetim yöntemleriyle uygulanmaktadır. Doğrudan yönetimde süreç Avrupa Komisyonu tarafından yürütülürken, dolaylı yönetimde finansman Komisyonca sağlanmakta, yönetim ise akredite edilen ulusal kurumlarca gerçekleştirilmektedir. Türkiye’de ağırlıklı olarak dolaylı yönetim modeli uygulanmaktadır.
Dolaylı yönetim kapsamında genel koordinasyon Dışişleri Bakanlığı Avrupa Birliği Başkanlığı (NIPAC) tarafından sağlanmaktadır; Hazine ve Maliye Bakanlığı mali yönetimden, Merkezi Finans ve İhale Birimi ise ihale ve sözleşme süreçlerinden sorumludur. Çok yıllı sektörel programlar ilgili kamu kurumlarınca yürütülmektedir.
Sektörel sorumluluklar
| Çevre ve İklim Eylemleri Sektörü | Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı |
|---|---|
| Rekabet Edebilirlik ve İnovasyon Sektörü | Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı |
| Ulaştırma Sektörü | Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı |
| Eğitim, İstihdam ve Sosyal Politikalar Sektörü | Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı |
| IPARD Programı (kırsal kalkınma) | Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu |